Əcnəbilər və qeyri-rezidentlər: kim rezident sayılır və hansı vergi tutulur

Qısa cavab: təqvim ilində Azərbaycanda 182 gündən çox olan şəxs rezident sayılır və bütün gəlirindən vergi ödəyir. Qeyri-rezident yalnız Azərbaycan mənbəyindən gəlirə görə vergiyə cəlb olunur; çox vaxt bu vergini ona ödəniş edən şirkət ödəmə mənbəyində tutur: xidmət — 10%, dividend — 5%, icarə və royalti — 14%.

Kim rezident sayılır

13.2.5.1. [...] təqvim ilində üst-üstə 182 gündən artıq vaxtda həqiqətən Azərbaycan Respublikasının ərazisində olan;

182 gün meyarı heç bir ölkə üzrə təmin edilmədikdə rezidentlik ardıcıllıqla bu meyarlarla müəyyən edilir: daimi yaşayış yeri, həyati mənafelərinin mərkəzi, adətən yaşadığı yer, vətəndaşlıq (13.2.5.1). Vətəndaşlıq yalnız sonuncu meyardır: Azərbaycan vətəndaşı da qeyri-rezident ola bilər, əcnəbi də rezident.

Hüquqi şəxs Azərbaycan qanunvericiliyi əsasında təsis edilibsə və ya idarəetmə yeri Azərbaycandadırsa, rezidentdir (13.2.5.3).

Rezidentlə qeyri-rezidentin fərqi

97.1. Rezident vergi ödəyicisinin gəliri onun Azərbaycan Respublikasında və Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda əldə etdiyi gəlirdən ibarətdir.

97.2. Qeyri-rezident vergi ödəyicisinin gəliri onun Azərbaycan Respublikası mənbələrindən əldə etdiyi gəlirlərdən ibarətdir.

Azərbaycanda işləyən əcnəbi

Əmək müqaviləsi ilə işləyən əcnəbinin əmək haqqından vergi Azərbaycan vətəndaşları ilə eyni dərəcələrlə tutulur; həmin vergini işəgötürən ödəmə mənbəyində tutur:

125.1.6. rezident müəssisəsinin və ya sahibkarın muzdlu işlə əlaqədar ödədiyi gəlir - bu Məcəllənin 101-ci maddəsində göstərilən dərəcələrlə;

Dərəcələr və nümunə hesablama — əmək haqqından gəlir vergisi.

Xarici şirkətə və ya şəxsə ödəniş edirsinizsə

Azərbaycanda daimi nümayəndəliyi olmayan qeyri-rezidentə Azərbaycan mənbəyindən gəlir ödədikdə vergini siz tutaraq büdcəyə köçürürsünüz — xərclər çıxılmadan, ödənişin ümumi məbləğindən (125.1):

Ödəniş	Dərəcə	Maddə
Dividend	5%	125.1.1, 122.1
Faiz	10%	125.1.2, 123.1
Sığorta və təkrarsığorta ödəmələri	4%	125.1.3
Beynəlxalq daşıma və rabitə	6%	125.1.4
İcarə haqqı və royalti	14%	125.1.7, 124.1
İş və xidmətlər, digər gəlirlər	10%	125.1.5
Qeyri-rezidentin elektron pul kisəsinə köçürmə	10%	125.1-1

125.1.5. [...] hüquqi şəxslərin və vergi ödəyicisi kimi uçota alınmış fiziki şəxslərin işlərin görülməsindən və ya xidmətlərin göstərilməsindən əldə edilən gəlirlər və Azərbaycan mənbəyindən əldə edilən digər gəlirlər üzrə ödəmələri – 10 faiz;

Nümunə. Xarici dizayn şirkətinə 3 000 manat xidmət haqqı ödənilir: 3 000 × 10% = 300 manat ödəmə mənbəyində vergi, şirkətə 2 700 manat köçürülür. Xidmət Azərbaycanda göstərilmiş sayılırsa, əlavə olaraq 18% ƏDV də hesablanır — ƏDV ödəyicisi üçün məqalə, "Xarici şirkətin xidmətinə ƏDV" bölməsi.

İkiqat vergitutma haqqında müqavilələr

Azərbaycanın bir çox ölkə ilə ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında müqaviləsi var. Müqavilədə daha aşağı dərəcə və ya azadolma nəzərdə tutulmuşdursa:

125.3. [...] ödəmə mənbəyində artıq tutulmuş vergi məbləği bu Məcəllənin 87.4-cü maddəsində müəyyən edilmiş qaydada geri qaytarılır.

Qeyri-rezident özü nə vaxt bəyannamə verir

Gəliri ödəmə mənbəyində vergiyə cəlb olunmayan qeyri-rezident gəlirin alındığı yer üzrə vergi orqanında uçota alınır (33.1). Azərbaycandakı məşğulluqdan və ya əmlakın təqdim edilməsindən gəlir əldə edən qeyri-rezident fiziki şəxs bu gəlirdən, ona aid xərclər çıxılmaqla, gəlir vergisi ödəyir (96.4).