Elektron qaimə-faktura (e-qaimə): kim və nə vaxt yazmalıdır, cərimələr

Qısa cavab: vergi orqanında uçotda olan (VÖEN-i olan) alıcıya mal satdıqda, iş gördükdə və ya xidmət göstərdikdə elektron qaimə-faktura göndərmək məcburidir. Xidmətlər və sifarişsiz mallar üzrə müddət — 5 gün. Mallar e-qaiməsiz təqdim edildikdə satış qiymətinin 10, 20 və ya 40 faizi miqdarında sanksiya tətbiq edilir.

Kim e-qaimə yazmalıdır

Vergi ödəyicisinin vəzifəsi:

16.1.11-6. aşağıdakı şəxslər istisna olmaqla, digər şəxslər tərəfindən vergi ödəyicis i kimi uçotda olan şəxslərə mal, iş və xidmətlərlə bağlı bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş qaydada elektron qaimə-faktura göndərmək:

Yəni əsas meyar alıcıdır: əgər o, VÖEN-i olan hüquqi şəxs və ya fərdi sahibkardırsa, e-qaimə lazımdır. Satıcının ƏDV ödəyicisi olub-olmaması, sadələşdirilmiş vergi və ya gəlir vergisi ödəyicisi olması fərq etmir. Əhaliyə (VÖEN-siz fiziki şəxslərə) satış zamanı e-qaimə deyil, kassa çeki verilir.

İstisnaların qısa siyahısı belədir: ödəniş xidməti təchizatçıları, dövlət orqanları, notariuslar, lotereya satışı, vəkillər və xüsusi icra məmurları (16.1.11-6.1–16.1.11-6.6).

Müddətlər

71-1.1.2. əvvəlcədən sifariş edilməyən malların təqdim edilməsi üzrə – malların təhvil verilməsini təsdiq edən sənədin verildiyi tarixdən 5 gün müddətində;

71-1.1.3. işlərin görülməsi və xidmətlərin (beynəlxalq daşıma xidmətləri, habelə müntəzəm və daimi əsaslarda göstərilən xidmətlər istisna olmaqla) göstərilməsi üzrə – işlərin görüldüyü və xidmətlərin göstərildiyi tarixdən 5 gün müddətində;

Digər hallarda (71-1.1):

• sifarişli mal göndərildikdə — malın göndərildiyi vaxt;
• müntəzəm xidmətlər (məsələn, aylıq icarə, abunə) — hər ay üçün xidmətə başlanıldığı vaxt;
• malın qaytarılması və dövriyyənin dəqiqləşdirilməsi — 3 gün ərzində;
• avans üzrə e-qaimə — avans alınana qədər.

E-qaimənin növləri

Məcəllədə 12 növ sadalanır (71-1.5). Ən çox istifadə olunanlar: malın, işin və xidmətin təqdim edilməsi; malın qaytarılması; avans ödənişi; ixrac qeydi ilə satış; komisyonçuya (agentə) mal verilməsi; malın emala və ya saxlamaya verilməsi.

Cərimələr

58.13. Bu Məcəlləyə əsasən elektron qaimə-faktura təqdim edilməli olduğu halda malların elektron qaimə-faktura verilmədən təqdim edilməsinə [...] görə – malları təqdim edən şəxsə təqvim ili ərzində belə hala birinci dəfə yol verdikdə təqdim edilmiş malların satış qiymətinin 10 faizi, ikinci dəfə yol verdikdə 20 faizi, üç və daha çox dəfə yol verdikdə 40 faizi miqdarında maliyyə sanksiyası tətbiq edilir.

Nümunə. İl ərzində ikinci dəfə 5 000 manatlıq mal e-qaiməsiz təhvil verilmişdir: 5 000 × 20% = 1 000 manat sanksiya.

Aksizli malların bir obyektdən digərinə e-qaiməsiz göndərilməsi — hər əməliyyata görə 100 manat (58.13-1).

E-qaiməni gec yazmaq məsuliyyətdən azad etmir:

58.17. [...] vergi nəzarəti tədbiri başlandıqdan sonra təqdim (tərtib) edildiyi halda həmin sənədlər nəzərə alınmır və bu Məcəllənin 58.8.2-ci, 58.13-cü və 58.13-1-ci maddələrində nəzərdə tutulan maliyyə sanksiyaları tətbiq edilir.

Alıcı üçün: ƏDV-ni yalnız e-qaimə ilə əvəzləşdirmək olar

ƏDV ödəyicisi olan alıcı alış üzrə ƏDV-ni yalnız e-qaimə əsasında, ödəniş bank hesabından aparıldıqda, ƏDV məbləği isə ƏDV-nin depozit hesabına ödənildikdə əvəzləşdirə bilər (175.1.1).

175.9. Qəbzlər, çeklər və nağd qaydada aparılan əməliyyatların rəsmiləşdirildiyi sənədlər, habelə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən təsdiq edilən qaydada tərtib edilməyən elektron qaimə-fakturalar bu maddənin məqsədləri üçün verginin əvəzləşdirilməsinə əsas vermir.

Ətraflı məlumat — ƏDV ödəyicisi üçün məqalədə.

Sadələşdirilmiş vergidə 30 faiz həddi

Xidmət göstərən sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi üçün e-qaimə ilə rəsmiləşdirilən əməliyyatlar əhəmiyyətlidir: bu hüquq yalnız o halda saxlanılır ki, rüb ərzində e-qaimə ilə rəsmiləşdirilməli olan xidmətlər (qeyri-rezidentlərə invoys əsasında göstərilənlər də daxil olmaqla) ümumi xidmətlərin 30 faizindən çox olmasın (218.6.2). Ətraflı məlumat — sadələşdirilmiş vergi.